„Przyrodohistoria jako translacja natury” – Spotkanie #1 – Tomasz Majewski


Przedmiotem wykładu będzie koncept „zbawienia natury” oraz pojęcie przyrodohistorii – oba ukute przez myślicieli szkoły frankfurckiej: Waltera Benjamina, Theodora Adorna i Siegfrieda Kracauera. Tematy te inspirują współcześnie teoretyków zaangażowanych w debatę o antropogenicznej zmianie klimatu.

Skupienie na owym wpływie człowieka jest widoczne zwłaszcza u Dipesha Chakrabarty’ego, który w głośnym eseju „Klimat historii. Cztery tezy” łączy ideę uznania ludzkości pojmowanej jako czynnik przyrodotwórczy z walką o odzyskanie na nowych zasadach narracji historii uniwersalnej i jej celów emancypacyjnych. Chakrabarty odwołując się do Alana Weismana i Adorna, powtarza gest niemieckiego filozofa polegający na redefinicji utartego sposobu myślenia o ludzkiej historii jako uniwersum niebędącym częścią przyrody. Antropogeniczna globalna zmiana klimatu jest według niego zarówno wydarzeniem historycznym, jak i faktem przyrodniczym, który ostatecznie unieważnił postawę bazującą na podziale na historię naturalną i historię człowieka. Odtąd uznano, że natura modyfikuje postrzeganie ludzkich uniwersaliów, a ludzkość z kolei oddziałuje na naturę z mocą procesu geologicznego, co w efekcie staje się nową heglowską mediacją.

O cyklu:

„Przyrodohistoria. Antropocen i teoria krytyczna” to cykl czterech otwartych spotkań dotyczących relacji między światem przyrodniczym i światem historycznym ujętej w różny sposób: poczynając od posłużenia się XVIII-wieczną ideą historia naturalis przez skorzystanie z koncepcji „drugiej natury” autorstwa szkoły frankfurckiej Siegfrieda Kracauera, Waltera Benjamina i Theodora Adorna wreszcie po odwołanie się do idei antropocenu i „negatywnej historii uniwersalnej” Dipesha Chakrabarty’ego. Pośród zaproszonych gości znajdą się m.in. dr hab. Dorota Wolska z Laboratorium Humanistyki Współczesnej z Uniwersytetu Wrocławskiego i prof. Ewa Domańska z Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu.

O prowadzącym:

TOMASZ MAJEWSKI – dr hab., kulturoznawca i filmoznawca związany z Katedrą Antropologii Literatury i Badań Kulturowych Uniwersytetu Jagiellońskiego, wcześniej wykładowca Szkoły Filmowej w Łodzi i Uniwersytetu Łódzkiego. W latach 2010–2011 kurator projektów filmowych Festiwalu Dialogu Czterech Kultur: „Zobaczyć Gorgonę”, „Born to Kvetch” i „Max i Marcel Ophuls”. Laureat nagrody „Literatury na Świecie” w kategorii Nowy Głos (2011), nominowany do nagrody im. Jana Długosza. Autor książki Dialektyczne feerie. Szkoła frankfurcka i kultura popularna (Łódź 2011). Redaktor tomów: Memory of the Shoah. Cultural Representations and Commemorative Practices (2010), Rekonfiguracje modernizmu. Nowoczesność i kultura popularna (Warszawa 2009) i Pamięć ShoahKulturowe reprezentacje i praktyki upamiętnienia (Łódź 2009). Od 2013 roku pełni funkcję wiceprzewodniczącego Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego. Przewodniczący Rady Narodowego Centrum Kultury Filmowej w Łodzi (listopad 2016).