Z mojego okna widać wszystkie kopce


Międzynarodowa wystawa zbiorowa „Z mojego okna widać wszystkie kopce” jest swoistym montażem obrazów, obiektów, scen i cytatów z opowieści, której głównym bohaterem jest instytucja – dzisiejsza Galeria Sztuki Współczesnej Bunkier Sztuki.

Nieco ponad pół wieku temu krakowskie dzienniki obwieściły: „Salon wystawowy przy Plantach nareszcie otwarty!” Poprzedniego wieczoru, czyli 11 września 1965 roku, gwarny tłum znamienitych gości uświetnił uroczyste otwarcie Miejskiego Pawilonu Wystawowego. Po niemal dekadzie architektoniczno-budowlanych perturbacji Kraków zyskał nowoczesną przestrzeń dedykowaną sztuce współczesnej – taka fraza mogłaby otwierać fabułę o początkach dzisiejszego Bunkra Sztuki. Z pewnością nie byłaby to jedyna narracja, lecz zaledwie jedna z kilku.

Tytułowe dla wystawy zdanie uwodzicielsko i zaczepnie wypowiada Marek Arens, główny bohater „Jowity” (reż. Janusz Morgenstern, 1967). Ta nierealna obietnica spełnienia pragnień i zachcianek kochanki (w tej roli Barbara Kwiatkowska) staje się metaforą nieuchwytnego ideału oraz projekcją marzeń. Wyobrażenie niemożliwego jest momentem demonstracji przekory w stosunku do zwyczajności świata. Z tej perspektywy galeria staje się obietnicą przestrzeni niemożliwej, ale kuszącej.

Dzieje Galerii, ustanowionej w 1949 roku jako krakowski oddział Centralnego Biura Wystaw Artystycznych, wraz z następującymi po sobie przemodelowaniami jej misji i celów odzwierciedlają bardziej ogólne i szerzej zakrojone procesy przeobrażeń ustrojowych, społecznych, artystycznych, w tym także rozumienia ich wymiaru publicznego. Próby poszukiwania przez tę instytucję miejsca zarówno na kartach historii własnej, w mikroklimacie krakowskiego środowiska artystycznego, jak i na scenie ogólnopolskiej i międzynarodowej stanowią podstawową narrację tej wystawy. Jaki wpływ na obecny kształt Galerii i jej społeczne postrzeganie ma dziedzictwo PRL-owskiej sieci BWA? W jaki sposób na jej współczesnym charakterze zaważyli artyści neoawangardy wykraczający poza utarte schematy artystyczne i rozszerzający swoje działania o praktyki efemeryczne i intermedialne? To tylko niektóre z pytań o mechanizmy spojrzenia, relacje władzy, kierunki zależności między patrzącym a obserwowanym oraz przemiany w sposobach odbioru i definiowania dzieła sztuki.

„Z mojego okna widać wszystkie kopce” to także opowieść o architekturze instytucji autorstwa Krystyny Tołłoczko-Różyskiej, którą sama nazwała Pawilonem Wystawowym, czyli miejscem do eksponowania i oglądania. Proces pracy nad architektoniczną bryłą oraz niezwykle spójna i nowatorska koncepcja funkcjonalności wszystkich jej przestrzeni pokazane zostaną dzięki oryginalnym rysunkom i projektom tej wybitnej architektki. Punktami odniesienia dla historycznej narracji będą przygotowane specjalnie na wystawę realizacje polskich i zagranicznych artystów – instalacje Andrisa Eglītisa, Yanego Calovskiego, Katarzyny Krakowiak, Moniki Niwelińskiej i Mateusza Kuli – traktujące o delikatności i upływie czasu, rozpadzie materii (także samej architektury Galerii, w przededniu ogłoszenia konkursu na przebudowę i rozbudowę gmachu) i tym, co po owej erozji pozostaje.

Artyści biorący udział w wystawie: AWACS (Peter Grzybowski, Maciej Toporowicz), Azorro (Oskar Dawicki, Igor Krenz, Wojciech Niedzielko, Łukasz Skąpski), Agata Biskup i Przemysław Czepurko, Janusz Byszewski, Yane Calovski, Marek Chlanda, Wincenty Dunikowski-Duniko, Roman Dziadkiewicz, Andris Eglītis, Peter Grzybowski, Maciej Jerzmanowski, Janusz Kaczorowski, Konger (Marian Figiel, Władysław Kaźmierczak, Marcin Krzyżanowski, Artur Tajber), Katarzyna Krakowiak, Mateusz Kula, Monika Niwelińska, Stefan Papp, Maria Pinińska-Bereś, Michael Portnoy, Laure Prouvost, Artur Tajber, Raša Todosijević, Krystyna Tołłoczko-Różyska, Zbigniew Warpechowski, Mieczysław Wejman oraz Anna Zaradny.

Wystawie towarzyszy inauguracja nowej przestrzeni – Pawilonu Wystawowego usytuowanego pomiędzy głównymi salami ekspozycyjnymi, zaprojektowanego przez krakowskie studio architektoniczne BudCud. Jego nazwa bezpośrednio przywołuje tę, którą w momencie otwarcia nadała Galerii jej architektka Krystyna Tołłoczko-Różyska. Pawilon to miejsce warsztatów, paneli dyskusyjnych, seminariów oraz spotkań otwartych grup czytelniczych poświęconych refleksji nad modelami i strategiami kuratorskimi, historii wystawiennictwa, teorii i praktyce budowania narracji w przestrzeni ekspozycji oraz prawom własności intelektualnej. Pawilon dedykujemy zarówno profesjonalistom, jak i studentom rozmaitych kierunków oraz wszystkim zainteresowanym poznawaniem, a także analizą mechanizmów działania instytucji, współpracy kuratora, artysty i krytyka sztuki w ujęciu historycznym oraz współczesnym. Wśród zaproszonych w 2016 roku gości są m.in. Aneta Szyłak, Alexander Koch, Maria Hlavajova, Ann Demeester i Binna Choi.

Patronat honorowy: Prezydent Miasta Krakowa Jacek Majchrowski Partnerzy: Archiwum Narodowe w Krakowie, Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie

Patroni medialni Galerii: „Fragile. Pismo kulturalne”, „Le Monde diplomatique”, Local Life, Off Radio Kraków, O.pl, Radio Kraków
Patroni medialni wystawy: „Autoportret”, Bryła.pl, „Herito”, „Karnet”, „Kraków.pl Dwutygodnik Miejski”, „Lounge”, „Notes na 6 tygodni”, „Szum”, TVP Kraków

Fot. Studio FILMLOVE