Tekst i jego wykonanie


„− Chciałbym wiedzieć, który artykuł wybrała Pani, by go usunąć.

− Wybrałam artykuł 5. kodeksu cywilnego, jego usunięcie spowodowałoby katastrofalne

skutki.

− Nie żylibyśmy już w demokracji.

Gdzie byśmy żyli?

− Żylibyśmy w kraju, w którym władza skupia się w jednych rękach.

[…]

Jak by Pani zastąpiła ten artykuł?

− To zależy, w jakim kraju chce Pan żyć”*.

„Z tytułu kodeksu cywilnego usunęłabym słowo »Francuzów«”. Tak w filmie odpowiada następna osoba poproszona przez Carlosa Amoralesa o dokonanie zmiany w tekście kodeksu napoleońskiego − wciąż obowiązującego we Francji aktu. Artysta przygotował egzemplarze tej fundującej system prawa ustawy nie przy użyciu farby drukarskiej, lecz grafitu ołówka. W filmie widzimy, jak kodeks cywilny (wszystkich Francuzów) zmienia swe oblicze. Nie wolą ustawodawcy, ale artysty przeobraża się w inną opowieść.

Tekst prawny nigdy nie tkwi w miejscu. Podczas nowelizacji przechodzi etap zmiany, dezintegracji. Następnie scalania, by ustanawiać jednolite brzmienia. I wreszcie ponownego rozbicia, kiedy poddawany jest interpretacji i stosowaniu. Tekst wykonywany jest po wielekroć i na różne sposoby. Przejmowany przez rozliczne głosy modyfikuje swój tembr.

Wystawa „Tekst i jego wykonanie” odsłania narracyjność tej przemiany. Jej celem jest pokazanie tekstu w ruchu, czytania go w różny sposób – na pewno inny niż podpowiada konwencja. Poszerzone od-czytanie tekstów i stawianie pytań otwartych, np. „jakiego rodzaju pojęciem jest obywatel/autor” ma znaczenie dla naszej każdorazowo stwarzającej się pozycji: rozumienia siebie, swoich praw, a w końcu także sprawczości. Wystawa nie jest pisana z perspektywy wyczerpującej i rozwiązującej ad hoc problemy tworzenia i stosowania prawa. Prezentowane prace, a także stanowiąca część wystawy przestrzeń warsztatowa, mają raczej odsłonić potencjał „innej wrażliwości poznawczej”, której źródło znajduje się w empatycznym czytaniu prawa i ćwiczeniu myślenia w poprzek przyjętych struktur.

Wystawa rozwija się w czasie, a integralną jej częścią jest program towarzyszący wystawie.

* Cytat z pracy Carlosa Amoralesa, „Supprimer, Modifier et Preserver”, 2012.

Partnerzy wystawy: Naczelna Rada Adwokacka, Wydawnictwo Wolters Kluwer S.A., Fundacja Kurz, Katedra Antropologii Literatury i Badań Kulturowych Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego

Projekt dofinansowany ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Krytyczny pawilon. Praktyka i teoria współczesnego wystawiennictwa”

Patroni medialni Galerii: „Fragile. Pismo kulturalne”, „Le Monde diplomatique”, Local Life, Off Radio Kraków, O.pl, Radio Kraków

Fot. Studio Filmlove i Justyna Gryglewicz